روزنامه سرمايه - گزارشگران بدون مرز در گزارش امسال خود دربارهء دفاع از آزادي مطبوعات تاييد كردهاند: «هيچ منطقهاي در جهان نيست كه دستاندركاران رسانهها در آن از خشونت و سانسور به دور باشند.»
اين گزارشگران مهمترين نگراني خود را اعمال سانسور، ضرب و شتم روزنامهنگاران، دستگيري وبلاگنويسان، توقيف و مسدود شدن سايتهاي اطلاعرساني و صدور حكم زندان تعليقي كه در اغلب كشورهاي جهان اتفاق ميافتد، اعلام كردهاند.
گزارشگران بدون مرز مهر ماه امسال ششمين ردهبندي جهاني آزادي مطبوعات را كه معياري براي سنجش آزادي مطبوعات در 169 كشور جهان است، منتشر كرد.
براساس اين گزارش كشور اريتره به جاي كرهءشمالي در آخرين رده قرار گرفته است: «در اريتره مطبوعات خصوصي مطرود شدهاند و رهبران حكومتي روزنامهنگاران منتقدي همچون ايساس آفيوركي را روانهء سياهچالها ميكنند.در اين كشور چهار روزنامهنگار در زندان به قتل رسيدهاند و خطر جان ديگر زندانيان را تهديد ميكند.»
گزارشگران بدون مرز 20 كشور آخرنشين ردهبندي را اعلام كردهاند: «هفت كشور آسيايي (پاكستان، سريلانكا، لائوس، ويتنام، چين، برمه، كرهء شمالي) پنج كشور آفريقايي (اتيوپي، گينه اكواتور، ليبي، سومالي، اريتره) چهار كشور از خاورميانه (سوريه،عراق، سرزمينهاي خودمختار فلسطين، ايران) سه كشور از مجموعهء شوروي سابق (روسيه سفيد، ازبكستان، تركمنستان) و يك كشور در آمريكا (كوبا.)» همچنين گزارشگران بدون مرز از وضعيت برمه (ردهء 164 نگران است)«با سركوب وحشيانهء تظاهرات اخير توسط ژنرالهاي ديكتاتور كه قدرت را در دست دارند،هيچ آيندهء روشني براي آزاديهاي بنيادين متصور نيست. روزنامهنگاران در زير چتر سانسوري همهجانبه به كار مشغولند كه هيچ موضوعي حتي آگهي نيز از زيردستشان رد نميشود. ما همچنان متاسفيم كه چين (در ردهء 163) در قعر جدول جاي گرفته است. به نظر ميرسد يك سال پيش از برگزاري بازيهاي المپيك 2008 وعدههاي مسوولان براي اصلاحات و آزادي روزنامهنگاران زنداني خيالي باطل باشد.»
پسرفت روسيه در آزادي مطبوعات
در حالي كه طي سه سال گذشته روند سقوط كشورهاي عضو جي 8 از سقوط به ردههاي پايينتر ادامه داشت،در ردهبندي امسال اين كشورها چند رده صعود كردهاند. براي مثال فرانسه (ردهء 31) شش رده نسبت به سال گذشته بالاتر آمده است.
روزنامهنگاران در سالجاري از خشونتهاي بهوجود آمده در پي منازعات سنديكاها، در منطقهء كورس يا طي تظاهراتهاي حومهها بهدور بودند. با اين همه نگرانيهايي دربارهء مواردي از اعمال سانسور، بازرسي تحريريهها از سوي مقامات قضايي و عدم تضمين براي پنهان نگاه داشتن منبع خبري وجود دارد.
براساس گزارش منتشر شده از سوي گزارشگران بدون مرز در ايالات متحده (ردهء 48) نقض آزادي مطبوعات كمتر شده است. جوش ولف، وبلاگ نويس زنداني پس از 224 روز بازداشت آزاد شد. در عوض بازداشت بدون اتهام خبرنگار سوداني شبكهء الجزيره سامي الحج از 13 ژوئن 2002 و نگهداري وي در اردوگاه گوانتانامو و قتل شونسي بايلي در اوكلاند در ماه اوت 2007، مانع صعود اين كشور به ردههاي بالاتر ردهبندي است.همچنين بخشي از اين گزارش يادآور شده كه تنها دو كشور از هشت كشور بزرگ صنعتي جهان كانادا (ردهء 18) و آلمان (ردهء 20) در ميان 20 كشور اول فهرست ردهبندي قرار دارند.»
همچنين روسيه (ردهء 144) پيشرفتي نداشته است. قتل آناپوليتوكفسكاپا در اكتبر 2006، مصونيت از مجازات براي قاتلان روزنامهنگاران، نبود كثرتگرايي در رسانهها به ويژه رسانههاي صدا و تصويري، بر بيلان وضعيت آزادي بيان در روسيه سنگيني ميكند.
بلغارستان و لهستان از كشورهايي هستند كه گزارشگران بدون مرز از وضعيت مطبوعاتشان نگران هستند:«درصوفيه روزنامهنگاران براي انجام وظايفشان ميتوانند مورد ضرب و شتم قرار گيرند، در سالجاري از زماني كه براي ماموران پليسي كه روزنامهنگاري را مورد حمله قرار داده بودند، قرار منع تعقيب صادره شد، وضعيت بدتر شده است. در آن سو، حكومتگران لهستان غيرجزايي كردن جرايم مطبوعاتي را نميپذيرند و دستگاه قضايي به شكل منظم براي روزنامهنگاران احكام زندان تعليقي صادر ميكند. از زمان به قدرت رسيدن لشكازنسكي در اكتبر 2005 و چند ماه بعد نخستوزير شدن برادرش يارسولوا، تعقيب قضايي عليه مطبوعات افزايش يافته است.»
وبلاگنويسان نيز از سركوب در امان نيستند
در گزارش ارايه شدهء امسال علاوه بر وضع مطبوعات، وضع فضاي مجازي نيز بيان شده است، چرا كه امسال بسياري از كشورها به دليل نقض فاحش و منظم آزادي تبادل اطلاعات روي وب در جدول ردهبندي سقوط كردهاند.
مثلا در مالزي (ردهء 124) در تايلند (ردهء 135) يا در ويتنام (ردهء 146) وبلاگنويسان دستگير و سايتهاي اطلاعرساني توقيف و يا مسدود شدهاند. مردم از تعدد موارد سانسور روي اينترنت نگران هستند و دولتها بيش از پيش به نقش مهم اينترنت در مبارزه براي دموكراسي پي بردهاند و با استفاده از ابزارهاي مدرن سانسور را گسترش ميدهند. مسوولان كشورهاي سركوبگر نيز با همان شدت كه دستاندركاران رسانههاي سنتي را سركوب ميكنند به وبلاگنويسان و وبنگاران حمله كردهاند.
بر اساس اين گزارش دستكم 64 نفر در سراسر جهان براي ابراز عقايد خود روي اينترنت در زندان بهسر ميبرند. چين صدرنشيني خود را در مسابقهء سركوب با 50 وبنگار معترض در زندان حفظ كرده است. هشت وبنگار معترض در ويتنام زنداني هستند، در مصر وبنگار جوان، كارم امار، براي انتقاد از رييسجمهوري و بنيادگرايان در دانشگاه در وبلاگش به چهار سال زندان محكوم شده است.
جنگ و صلح
جنگ،مسوول اصلي جايگاه بد برخي از كشورها در ردهبندي است. بروز دوبارهء جنگ در سومالي (ردهء 159) و در سريلانكا ردهء1566) شرايط كار روزنامهنگاران را غيرقابل تحمل كرده است. بسياري از آنها كشته شدهاند و سانسور هرگاه كه درگيري شدت ميگيرد روزمره ميشود. طرفين منازعه هيچ حقي براي دستاندركاران رسانهها كه آنها را به حمايت از اين يا آن گروه متهم ميكنند، قايل نيستند.
در سرزمينهاي فلسطين (ردهء 158) منازعه ميان جنبش حماس و فتح عامل اصلي نقض فاحش آزادي بيان است. گروگانگيري، بازداشت، حمله و تخريب دفاتر رسانهها و... ادامه دارد. روزنامهنگاران فلسطيني و نادر فرستادگان ويژهء رسانههاي خارجي از هر سو مورد تهديد قرار ميگيرند.
ايران در رده 166
گزارشگران بدون مرز در بخشي از گزارش خود دربارهء آزادي مطبوعات در ايران به 9 روزنامهنگاري اشاره كردهاند كه اكنون در زندان به سر ميبرند. ايران در رده 166 قرار دارد.
در عراق (ردهء 157) روزنامهنگاران بيش از هر امري نگران گروههاي مسلحي هستند كه آنها را هدف قرار ميدهند بدون آنكه مقامات مسوول بتوانند راهي براي پايان دادن به اين مرثيه وحشت پيدا كنند. از آغاز جنگ در مارس 2003 تا امروز بيش از 200 تن از كاركنان رسانهها در عراق به قتل رسيدهاند.
در ادامهء اين گزارش آمده است:«پيشرفتهايي در برخي از كشورهاي حوزهء خليجفارس كويت (ردهء 63)، امارات متحدهء عربي (ردهء 65) و قطر (ردهء 79) ديده شده است. مقامات مسوول در اين كشورها در مواردي تمايل خود را به باز كردن فضا نشان دادهاند در برخي موارد ابتكاراتي براي تغيير چارچوب قضايي در راستاي آزاديهاي بيشتر انجام دادهاند. با اين همه خودسانسوري در مطبوعات حضوري همهجانبه دارد.عربستان سعودي (رده 148) براي اولين بار از فهرست 20 كشور آخرنشين ردهبندي خارج شده است. طي سال گذشته روزنامهنگاران از آرامش نسبي برخوردار بودهاند اما كنترل اعمال شده در هيات نظارت بر مطبوعات تحت مسووليت وزارت اطلاعات مانع صعود عربستان به ردههاي بالاتر ردهبندي است.»
