شايد براي ما غريب باشد که در بيشتر مطبوعات همين کشورهاي نه چندان توسعه يافته همسايه خودمان، جلوي هيچ کدام از خبرهايشان نام هيچ خبرگزاري قرار نگرفته است. اصلاً خبرگزاري به معناي آنچه در ايران وجود دارد که کارش توليد خبر و محتوا و ارائه رايگان آن به مطبوعات باشد، وجود ندارد. اين شرايط را حتي به ندرت هم در ايران نمي توان ديد چرا که هيچ روزنامه يي را نمي توان يافت که آنقدر توان مالي داشته باشد که سرويس هاي توليد خبر خود را داشته باشد يا اينکه در شهرستان ها يا خارج از کشور، دفاتر توليد خبر داشته باشد. اما گاهي اوضاع از اين هم بدتر مي شود. مطبوعات با استفاده از محتواي خبرگزاري ها حاضر به اعلام منبع براي مخاطب نيستند و در عمل ديگران مي کارند و آنها مي خورند. در گزارشي که ايسنا از اين روند از استادان ارتباطات گرفته است، رواج اين نوع دزدي در ايران هشدار داده شده است.

کپي برداري براي بقا

مهدي محسنيان راد استاد و محقق ارتباطات مساله را جدي تر از اين هم مي داند. از دزدي خبرگزاري ها از همديگر مي گويد؛ خبرگزاري هاي ريز و درشتي که در دهه اخير تاسيس شده اند، از لحاظ اقتصادي بسيار در معرض تهديد قرار دارند و در نتيجه براي اعلام زنده بودن شان گاهي اخبار يکديگر را نيز بدون ذکر منبع نقل مي کنند. او وابستگي و بقاي مخاطب و رسانه به يکديگر را يکي از اصول مهم در فعاليت خبرگزاري ها عنوان مي کند و ادامه مي دهد؛ «رسانه بايد نيازهاي مخاطب خود را برطرف کرده و در مقابل از او مزد دريافت کند. در واقع اين رابطه بايد برقرار باشد تا رسانه، تلاش لازم را براي برآورده کردن نيازهاي مخاطب خود انجام دهد. از سوي ديگر مخاطب نيز بايد به رسانه مورد نظر خود هزينه پرداخت کند تا نيازهاي جديدش مورد توجه قرار گيرد، يعني بقاي مخاطب و رسانه به يکديگر وابسته است.»

انتشار خبر بدون منبع؛ فريب مخاطب

حسين قندي مدرس روزنامه نگاري به سويه ديگري از معضل نگاه مي کند؛ تکراري شدن اخبار رسانه ها؛ «انتشار خبر بدون ذکر منبع، علاوه بر آنکه به تکراري شدن اخبار در رسانه ها منجر مي شود، نوعي کلک زدن به مخاطب نيز هست که در نهايت بي اعتمادي او را باعث خواهد شد.» او با تاکيد بر اينکه متاسفانه کپي برداري رسانه ها از اخبار يکديگر، هم در روزنامه ها و هم در خبرگزاري هاي کشور وجود دارد، به ظهور رايانه و اينترنت اشاره مي کند که به جاي آنکه به راحت تر شدن کارها در خبررساني کمک کند، مشکل کپي برداري از اخبار و به بيان ديگر انتشار آنها بدون ذکر منبع را باعث شده است.

لزوم رقابت تعالي ساز ميان خبرگزاري ها

مهدخت بروجردي عضو هيات علمي گروه ارتباطات دانشگاه علامه طباطبايي نيز با اشاره به اينکه ذکر منبع خبر در استفاده از اخبار رسانه هاي ديگر از نظر اخلاقي قابل بررسي است، مي گويد؛ «بازتاب و تبلور عيني کار خبرگزاري ها در مطبوعات ديده مي شود زيرا شايد آنها بهترين قاضي براي انتخاب خبرهاي خوب هستند که اخبار را منطبق با موضوع، پردازش خبر، شرايط روز و نياز مردم انتخاب و در صفحات خود استفاده مي کنند.» او تاکيد مي کند؛ «ذکر منبع خبر علاوه بر آنکه رعايت اخلاق حرفه يي است، مسووليت خبر را نيز بر دوش منبع آن مي اندازد يعني در صورت ارسال تکذيبيه، رسانه هاي منتشر کننده خبر مي توانند از مرجع مورد نظر بخواهند آن را براي منبع ذکر شده در خبر ارسال کند.»

استفاده عمدي خبر بدون منبع، دزدي رسانه يي

سعيدرضا عاملي مدرس ارتباطات هم استفاده عمدي رسانه ها از اخبار يکديگر بدون ذکر منبع خبر را نوعي دزدي رسانه يي مي داند. او با تاکيد بر اينکه اصالت حرفه يي متون در صنعت خبرگزاري ها، با متون حرفه يي در ساير توليدات رسانه يي بي ارتباط نيست، مي گويد؛ «بحث رعايت نکردن اصول حرفه يي درباره نقل منبع در اخبار را نبايد به صورت مستقل در خبرگزاري ها بررسي کرد، چراکه به طور کلي تمام توليدات رسانه يي و علمي در کشور، به دليل رعايت نکردن قانون کپي رايت يا برداشت غلط در احترام نگذاشتن به اين قانون، با اين توجيه که ما اين قانون را نپذيرفته ايم، از اصالت خود خارج شده است. اين در حالي است که هم عدالت اجتماعي و هم ارزش هاي اخلاقي به طور عام و نيز اخلاق حرفه يي به طور خاص اقتضا مي کند زحمت و تلاش مولف محترم شمرده شود.» اين مدرس ارتباطات دانشگاه تهران درباره پيامدهاي رواج کپي برداري اخبار در رسانه هاي داخلي نيز اشاره مي کند؛ رواج چنين روندي باعث مي شود خبرنگاري از يک حرفه سالم به يک حرفه فاسد تبديل شود به ويژه در شرايطي که همه اخبار توليد شده در دسترس است، رعايت حق معنوي توليد خبر يک ضرورت اجتناب ناپذير است، ضمن اينکه با رعايت حق معنوي مولف، زحمات توليد خبر علاوه بر ارزش اقتصادي، ارزش معنوي نيز خواهد داشت.

نقل خبر بدون ذکر منبع، خيانت به مخاطب

عباس اسدي عضو هيات علمي گروه ارتباطات دانشگاه علامه طباطبايي هم در اين باره معتقد است؛ کپي برداري خبر يا نقل اخبار ديگران بدون ذکر منبع، از خبرگزاري هاي ديگر توسط خبرنگاران آماتور و غيرحرفه يي انجام مي شود که خيانت به خبرگزاري و مخاطب نيز محسوب مي شود.

او با تاکيد بر اينکه برخي خبرگزاري هاي موجود در کشور، شبه خبرگزاري محسوب مي شوند، مي گويد؛ اعتبارنامه و منبع در خبرگزاري بسيار مهم است، اما از آنجا که برخي خبرگزاري هاي موجود، بيشتر به يک سايت خبري شبيه بوده و بودجه و نيروي حرفه يي لازم را در اختيار ندارند، زحمات خبرگزاري هاي ديگر را به نام خود ثبت مي کنند. 

منبع: روزنامه اعتماد

نظرات

نام :

ایمیل :

نظر :

کد امنیتی :